Pompoenen, plannen en pijnlijke tegenvallers: vrijwillige inzet botst op harde werkelijkheid

HOOFDDORP -September is voor ons traditioneel een bijzonder drukke maand. Er moet volop worden geoogst en tegelijkertijd merken we dat iedereen terug is van vakantie.

Organisaties en bedrijven lijken zich plotseling te realiseren dat de doelen voor het einde van het jaar nog moeten worden gehaald. Alleen al in september staan er twaalf activiteiten met externe groepen op het programma: gemiddeld drie per week.

In de eerste week van de maand verzorgden we een lezing en vierden we het 15-jarig jubileum van Stichting MEERGroen. De afgelopen week kregen we in onze kas in Rijsenhout hulp van een bedrijf dat met maar liefst 28 medewerkers langskwam.

Om er een interessante en afwisselende werkdag van te maken, oogstten we twaalf reuzenpompoenen (openingsfoto) met een gezamenlijk gewicht van ongeveer 450 kilo. Ook plukten we druiven, waarvan we meteen sap persten. Natuurlijk stond daar wel iets tegenover: er moest ook worden gewied en een aantal teeltvakken moest worden opgeruimd. Zo’n combinatie werkt uitstekend. De deelnemers leren iets over voedselproductie en duurzaamheid, terwijl wij met veel extra handen flink wat werk kunnen verzetten.

Op dezelfde dag organiseerden we op New Terra opnieuw een ‘Lunch van de Overvloed’. Bijna veertig mensen schoven aan. De lunch vormde een smakelijke omlijsting van onze wekelijkse groentemarkt.

Zaterdag vond een van de eerste activiteiten van de Meer Bomen Nu-campagne 2026-2027 plaats. De campagne gaat officieel pas op 7 november van start, maar ieder jaar melden zich nieuwe mensen die in een provincie, regio of stad de coördinatie en organisatie op zich willen nemen.

Dit jaar stromen ongeveer tien nieuwe coördinatoren in. Tijdens een speciale kennismakingsdag leerden zij de kneepjes van het vak. Hoe herken je verschillende boomsoorten? Hoe oogst je jonge bomen verantwoord? Waar vind je kansrijke oogstlocaties? En hoe organiseer je een bomenhub of uitdeeldag?

Met die kennis kunnen de nieuwe coördinatoren straks grondeigenaren en terreinbeheerders benaderen, vrijwilligers mobiliseren en evenementen organiseren. De landelijke cursusdag vond plaats in de buurttuin van Lincolnpark. We sloten de dag gezellig af door gezamenlijk pizza’s te bakken in onze leemoven.

Helaas kende de week ook enkele minder plezierige ontwikkelingen. De eerste tegenvaller betrof het Europese Erasmusproject waaraan we inmiddels twee jaar deelnemen. Binnen dit project werken we samen met de Eco Restoration Community (ERC) en partners uit Frankrijk, Ierland, Spanje en Italië.

Het project loopt aan het einde van dit jaar af. Het doel is om de betrokken organisaties vertrouwd te maken met de methode van Meer Bomen Nu. Bomen spelen immers een belangrijke rol binnen vrijwel alle projecten voor ecologisch herstel.

Onze hoop was dat dit project de aanzet zou vormen voor een groter vervolg: binnen de ERC-gemeenschap, in de afzonderlijke deelnemende landen of als breed Europees samenwerkingsverband. Deze week werd echter duidelijk dat daar vooralsnog nauwelijks energie voor is. Er worden weinig concrete stappen gezet om de opgedane ervaringen op grotere schaal toe te passen. Ook voor gezamenlijke deelname aan een internationale bommentop, een ‘International Tree Summit’, lijkt weinig animo te bestaan. Dat is teleurstellend, want de mogelijkheden zijn er wel degelijk.

Een vergelijkbare ontwikkeling zien we bij de Coalition of the Willing, die oorspronkelijk werd opgericht om honderd hectare klimaatbos in Noord-Holland te realiseren. Dat proces begon ruim drie jaar geleden, samen met de toenmalige gedeputeerde.

De provincie verloor destijds twee miljard euro door veranderingen in het natuurbeleid onder invloed van de PVV en door een gebrek aan maatschappelijk draagvlak voor natuur. Met een brede coalitie wilden we dat draagvlak terugbrengen en door samenwerking concrete resultaten boeken.

In drie jaar tijd hebben we vier keer vergaderd, maar na iedere bijeenkomst leken de oorspronkelijke ambities verder te verwateren. Over de geplande honderd hectare wordt inmiddels nauwelijks nog gesproken. Ook drie concrete locaties voor klimaatbossen zijn uit beeld verdwenen.

Grote partijen haken steeds vaker af. Een geplande provinciale klimaattop werd deze week bovendien afgeschaald tot een klimaatmiddag. In plaats van een inhoudelijke bijdrage tijdens het plenaire programma mogen we alleen met een informatiestand aanwezig zijn. Dat voelt niet als vooruitgang.

De grootste klap van de week betrof onze locatie in de kas in Rijsenhout. De eigenaar van de kas dreigt door een stapeling van overheidsmaatregelen financieel schaakmat te worden gezet.

Om extra inkomsten te verwerven wilde hij aanvullende Airbnb-cabins plaatsen. Na twee jaar papierwerk blijkt dat hij, nog voordat er ook maar iets kan worden gebouwd, met ongeveer 150.000 euro aan kosten wordt geconfronteerd. Zo’n investering verdient hij naar verwachting in geen tien jaar terug.

Daar komt bij dat de btw voor recreatief verblijf volgens zijn berekeningen van 6 naar 21 procent stijgt en de toeristenbelasting is verdrievoudigd. Gezamenlijk betekent dat een kostenstijging van ongeveer 30 procent.

Alsof dat nog niet genoeg is, wordt per 1 januari 2027 de salderingsregeling voor zonne-energie afgeschaft. De eigenaar heeft tachtig zonnepanelen laten plaatsen om zijn bedrijf te verduurzamen. Door de nieuwe regels dreigen deze panelen hem ongeveer 600 euro per maand te kosten, tenzij hij nog eens 25.000 euro investeert in een systeem voor energieopslag.

Al deze ontwikkelingen bij elkaar zorgen ervoor dat hij ons vanaf 2027 een zes keer zo hoge bijdrage wil vragen voor het gebruik van de kas. Dat bedrag ligt ongeveer drie keer hoger dan de totale waarde van de groenten die wij daar produceren en verkopen. Er dreigt daardoor een vrijwel onoverbrugbare financiële kloof te ontstaan.

Het is wrang dat de gevolgen van ingewikkelde regelgeving, bestuurlijke inefficiëntie en risicomijdend overheidsbeleid uiteindelijk bij burgers, ondernemers en maatschappelijke organisaties terechtkomen. Daardoor prijzen we onszelf als land steeds verder uit de markt.

Wij dachten dat we als vrijwilligersorganisatie, die grotendeels met onbetaalde inzet werkt, redelijk immuun waren voor dit soort ontwikkelingen. Deze week hebben we helaas moeten vaststellen dat ook wij er hard door kunnen worden geraakt.

Franke van der Laan

Stichting MEERGroen

Meer Bomen Nu

Klimaatburgemeester Haarlemmermeer 2021-2026