Een zware week voor groen Nederland

Afgelopen week kende weinig grote hoogte- of dieptepunten, totdat ons zaterdag het verdrietige nieuws bereikte dat Marjan Minnesma is overleden. Als oprichter, directeur en drijvende kracht achter Urgenda betekende zij enorm veel voor de Nederlandse klimaat- en milieubeweging. Voor ons persoonlijk is haar overlijden een zware klap.

Urgenda was jarenlang onze belangrijkste partner binnen de campagne Meer Bomen Nu. Die samenwerking groeide steeds meer uit tot een belangrijk speerpunt van onze ambitie om ecologie dezelfde waarde te geven als economie. Dat Marjan op slechts 59-jarige leeftijd is overleden, voelt niet alleen verdrietig en onrechtvaardig, maar laat ook een grote leegte achter binnen groen én grijs natuur- en milieubewust Nederland.

Ook voor ons betekent haar wegvallen veel. Toch gaan we door met onze missies en projecten, in de geest van haar enorme inzet en energie. We houden rekening met een terugslag, maar hopen dat die beperkt blijft.

Tussen het verdriet door bracht het einde van de week gelukkig ook een klein lichtpuntje. Na precies 31 dagen broeden kwamen de eerste twee eieren van onze slechtvalken uit. Nu hopen we dat ook het derde ei uitkomt.

Daarnaast zagen we deze week hoe belangrijk regen is voor natuur en landbouw. Na zeven weken droog en zonnig weer viel er eindelijk weer neerslag. Hoewel veel mensen direct begonnen te klagen over het natte weer, heeft deze regenperiode de natuur en onze groenteteelt letterlijk gered. Voor de regen was het zó droog dat zelfs onze appelbomen begonnen af te sterven, terwijl hun wortels meer dan een meter diep reiken.

De afgelopen week liet opnieuw zien dat extremen niet werken. Permanente zon is slecht voor de natuur, maar langdurige regen ook. Door het vocht explodeerden bijvoorbeeld de populaties naaktslakken. Jonge kiemplanten zijn in het voorjaar nog kwetsbaar; één vraatzuchtige slak kan al voldoende zijn om een jonge pompoen-, bonen- of wortelplant volledig te vernietigen. Toch wegen de voordelen van de regen ruimschoots op tegen de schade. De grond is weer vochtig en de natuur herstelt zichtbaar.

Na de regenperiode en temperaturen rond de tien graden zitten we inmiddels weer in een warmere fase met temperaturen rond de 25 graden. Dat past bij juni, normaal gesproken de meest groeizame periode van het jaar. De jonge planten hebben inmiddels voldoende massa opgebouwd en groeien nu bijna explosief. In korte tijd verdubbelen ze telkens in omvang. Juist die exponentiële groei maakt de natuur zo indrukwekkend.

Dankzij de regen zijn ook onze bloemenweides opnieuw tot leven gekomen. Vooral op zandgrond heeft droogte grote impact, maar voldoende vocht op het juiste moment kan veel schade herstellen. De planten maken nu snel nieuwe biomassa aan en bereiden zich voor op de bloei. Daarom verwachten we over één à twee weken weer rondleidingen te organiseren om de bloemenpracht van onze tien verschillende bloemenweides te laten zien.

Ook in de kassen gaat het groeiseizoen inmiddels hard. Wanneer buiten het weer mooi is, lopen de temperaturen in de kassen zonder verwarming vaak tien tot vijftien graden hoger op dan buiten, simpelweg doordat de wind wordt buitengesloten. Daardoor loopt het seizoen in de kas meestal vier tot zes weken voor op de buitenteelt.

In de kassen verbouwen we gewassen die buiten nauwelijks kans maken, zoals komkommers, tomaten, paprika’s, pepers, aubergines, perziken en gojibessen. Buiten doen juist gewassen als uien, aardappelen en kolen het beter.

Onze vijftien soorten tomaten en komkommers groeien inmiddels volop. We telen ze verticaal langs draden, waardoor de planten tegen half augustus wel vijf tot tien meter lang kunnen worden en per plant vijf tot tien kilo vruchten opleveren. Dat klinkt prachtig, maar brengt ook veel werk met zich mee. Iedere plant vormt voortdurend nieuwe scheuten en bladeren. Zonder wekelijks snoeien verandert de kas al snel in een donkere, vochtige chaos waarin schimmels vrij spel krijgen.

Met ongeveer vijfduizend planten is dat een enorme klus. Alleen al het opbinden van alle planten kost dagen werk. Deze week lukte het eindelijk om ook de grootste planten goed vast te zetten. Nu begint vooral het bijhouden.

In deze periode draait alles om timing. Een vrije dag nemen betekent direct achterstand oplopen, en die haal je soms pas weken later weer in. Feestdagen of vakanties bestaan in deze tijd van het jaar eigenlijk nauwelijks. De natuur wacht immers op niemand.

Franke van der Laan

Stichting MEERGroen

Meer Bomen Nu

Klimaatburgemeester Haarlemmermeer 2021–2026