St. MEERgroen: TV-opnamen bieden hoop, zout bedreigt buurttuin

Iedere week brengt uitdagingen en bijzondere ontwikkelingen met zich mee, maar deze week stak er in 2026 met kop en schouders bovenuit. Er was landelijk bereik in zicht, maar tegelijkertijd deden we een ontdekking die grote gevolgen kan hebben voor onze buurttuin.

Het is niet eenvoudig om onderwerpen als natuur, sociale samenhang en werkelijke duurzaamheid onder de landelijke aandacht te brengen. We zouden onze ontwikkelingen graag delen via programma’s als Vroege Vogels, HUMAN of BinnensteBuiten. Ondanks de tien tot vijftien persberichten waarmee we regelmatig onze vorderingen bekendmaken, krijgen we daar tot nu toe nauwelijks respons.

Bij commerciële omroepen blijkt de belangstelling groter, al sluiten hun werkwijze en wereldbeeld niet altijd aan bij het onze. SBS6 ontdekte ons via het programma Bouwen aan de Toekomst. Bouwen aan de toekomst is precies wat wij proberen te doen, zij het vanuit een andere invalshoek.

Een jaar geleden kregen we voor 16.000 euro twee minuten zendtijd aangeboden. Inmiddels is die verhouding gunstiger geworden: voor 10.000 euro krijgen we nu vijf minuten. Deze week bracht een televisieteam een volledige dag bij ons door om opnamen te maken.

De uitzending staat gepland voor 30 januari. Daarin willen we niet alleen duidelijk maken hoe urgent de ecologische situatie is, maar ook een positieve boodschap uitdragen. Wanneer mensen bereid zijn gezamenlijk de handen uit de mouwen te steken, kunnen we volgens ons een samenleving opbouwen die langdurig in evenwicht blijft met wat het ecosysteem aankan.

We hopen dat onze investering in landelijke zichtbaarheid iets in beweging zet. Misschien pakt een overheidsinstelling of multinational onze aanpak op, of besluiten duizend Nederlanders om zelf mee te doen. Een garantie op succes bestaat niet, maar nooit geschoten is altijd mis. Bovendien wint de aanhouder uiteindelijk vaak toch.

Tegenover het positieve televisienieuws staat een bijzonder zorgelijke ontdekking bij de buurttuin in Lincolnpark, momenteel onze hoofdvestiging. Sommige onderdelen van het project ontwikkelen zich goed, maar met de aanleg van de boomgaard gaat het dramatisch mis.

We proberen daar al drie jaar fruitbomen en bessenstruiken te laten groeien. Inmiddels dreigt ongeveer 95 procent daarvan dood te gaan. Aanvankelijk dachten we dat de problemen vooral werden veroorzaakt door de harde kleigrond, die na tachtig jaar gebruik door zware machines ernstig is verdicht.

Vorig jaar ontdekten we bovendien grote verschillen in de zuurgraad. Bij bomen die nog groen waren, werd een pH-waarde van ongeveer 6 gemeten. Op plaatsen waar de bomen nauwelijks groeiden, lag die waarde rond de 3. Dat is ongeveer zo zuur als het vocht uit een pot augurken.

Om de zuurgraad dichter bij de gewenste waarde van 7 te brengen, brachten we twee kubieke meter kalk aan en gaven we veel water. Door de extreme droogte leverde dat onvoldoende resultaat op, ondanks het feit dat we dagelijks ongeveer 25 kubieke meter water gebruikten.

Deze week onderzochten we daarom ook het zoutgehalte van het gebruikte water. De uitkomst wijst erop dat via de dagelijkse beregening een aanzienlijke hoeveelheid zout in de bodem terechtkomt. De precieze meeteenheid en berekening worden nog gecontroleerd, maar duidelijk is dat de bomen niet alleen te maken hebben met hitte en droogte. Ook de verdichte bodem, de hoge zuurgraad en zoutbelasting veroorzaken ernstige stress.

Alleen in de groentetuin, waar een laag van dertig centimeter compost is aangebracht, lijkt het zout voorlopig enigszins te worden gebufferd.

De ontdekking kan grote gevolgen hebben voor het voortbestaan van de buurttuin. Een geschikte bron van zoutarm water is niet zomaar beschikbaar. Dagelijks 25 kubieke meter drinkwater gebruiken vinden we maatschappelijk onverantwoord. Water uit de Hoofdvaart halen zou naar schatting ongeveer 100.000 euro kosten, terwijl ook dat water nog zout bevat.

Regenwater biedt evenmin een structurele oplossing. De regenwatertank bij de kas heeft een inhoud van zestig kubieke meter, maar moest dit jaar na de winter al tweemaal worden aangevuld met oppervlaktewater. Zonder een andere waterbron komt de toekomst van de boomgaard en mogelijk van de hele buurttuin ernstig onder druk te staan.

Alsof dat nog niet genoeg was, beleefden we deze week alweer de vierde of vijfde hittegolf van het jaar. De temperaturen stegen boven de 30 graden, terwijl er nauwelijks regen viel. In vier maanden tijd registreerden we slechts ongeveer zestien millimeter neerslag.

Die combinatie is zwaar voor mens en natuur. Door de aanhoudende droogte zijn de bloemen in onze bloemenweides veel eerder dan gebruikelijk in het zaad geschoten. Dat gebeurde naar schatting zes tot negen weken te vroeg. Inmiddels is een deel van het zaad al gevallen. Daarom zijn we begonnen met het maaien van een gedeelte van de dertig hectare bloemenweides.

Ondertussen is de pompoenproductie goed op gang gekomen. Ook daar lopen we echter tegen problemen aan. Zodra de zaden rijp worden, vreten ratten, konijnen en hazen de vruchten aan.

We moesten al ongeveer zeventig kilo aangevreten rode pompoenen weggooien. Om verdere verliezen te beperken, hebben we tachtig kilo resterende pompoenen veiliggesteld. Daarnaast brachten we ongeveer negenhonderd kilo grote pompoenen naar de koelcel. Op het land groeit naar verwachting nog meer dan duizend kilo.

Ondanks alle tegenslagen blijven de positieve ontwikkelingen voor ons zwaarder wegen. We genieten nog altijd meer van de hoogtepunten dan dat we ons door de problemen laten ontmoedigen.

Op zaterdag 22 augustus hebben we ongeveer vierhonderd kilo druiven verwerken tot druivensap  in onze kas bij landgoed The Fig Tree aan de Aalsmeerderdijk 550 in Rijsenhout.

Op zondag 23 augustus bouwden en plaatsten we samen met buurtbewoners en andere geïnteresseerden een groot insectenhotel. 

Franke van der Laan

Stichting MEERGroen

Meer Bomen Nu

Klimaatburgemeester Haarlemmermeer 2021–2026