Samenleving versterken met erfgoed, cultuur en kunst

Foto: Wim Meijer Fotografie
Oud burgemeester Onno Hoes van Haarlemmermeer en Pieter Heiliegers tegenwoordig burgemeester van Uithoorn zeggen dat met erfgoed, cultuur en kunst de samenleving kan worden versterkt. Beiden laten dat weten via InforMeer over de rol die deze elementen spelen bij het historisch bewustzijn van een nieuwe gemeente na een samenvoeging. Een half jaar na de samenvoeging is dit onderwerp nog steeds actueel.

Invloed op historisch bewustzijn

In het vraaggesprek verwacht Hoes dat de fusie van invloed zal zijn op het historisch bewustzijn van de nieuwe, grotere gemeente. Hoes merkt steeds weer dat de mensen zich sterk verbonden voelen met de gemeente waar zij in wonen. Dat geldt volgens de oud burgemeester ook voor de inwoners van Haarlemmerliede en Spaarnwoude.

Kansen

,,Men voelt de kansen. De Haarlemmermeerpolder is vanouds een gebied van vooruitkijken. Industriële en logistieke ontwikkelingen zijn hier altijd dominant geweest. Dat Haarlemmerliede en Spaarnwoude er bijgekomen is, mag niet zomaar een gegeven zijn. Deze kernen moeten worden opgenomen in het grote verhaal van de gemeente”, vertelt Hoes aan InforMeer.

In de eerste plaats

Volgens Hoes wonen mensen in de eerste plaats in hun straat, in hun buurt. Als voorbeelden noemt hij Nieuw-Vennep, Abbenes, Burgerveen of Badhoevedorp. Hoes merkt dat de inwoners het dáár goed willen hebben. ,,En dan heb je ook nog Schiphol en Hoofddorp. We moeten proberen tussen al die verschillende plekken onderlinge verbindingen te leggen”, zegt Hoes.

Bewust maken

Dat begint volgens Hoes om de inwoners bewust te maken dat ze, met elkaar, in een groter geheel leven. ,,Je hoort zo weinig over hoe al die verschillende dorpen en gebieden ontstaan zijn. Ze moeten nog beter geïntegreerd raken in Haarlemmermeer. Kennis van de historie kan daarbij zeker helpen”, zegt de oud burgemeester van de gemeente Haarlemmermeer.

Toespraak

Hoes heeft dit onlangs in een toespraak de ‘Ziel van de Haarlemmermeer’ genoemd. Hij en Heiliegers hebben het daar samen al over gehad, tijdens een afscheidsinterview voor Haarlems Dagblad. Volgens Hoes moet daar echt meer aandacht voor komen.

Projectje

Beiden hebben daar ook een projectje van gemaakt, en het gemeentebestuur kan daar volgens het tweetal een stimulerende rol in spelen. ,,Daarom is de fusie met Haarlemmerliede en Spaarnwoude een godsgeschenk. Vanwege de geschiedenis en het grote aantal monumenten van deze oude dorpen en kernen”, zegt Hoes. Met een kwinkslag bedankt hij daarmee zijn oud collega.

Gedeelde mening

Ook Heiliegers deelt de mening van zijn oud collega uit de gemeente Haarlemmermeer. ,,Dat is waar, monumenten kunnen ons aan het denken zetten. Historische objecten kunnen de creativiteit stimuleren en ons helpen om te innoveren. In die zin kan erfgoed ook een economisch effect hebben”, zegt Heiliegers.

Het verhaal van het verleden

Volgens Hoes vertelt erfgoed vertelt het verhaal van het verleden, maar geeft tegelijk een boodschap voor de toekomst. Het gaat volgens de huidige burgemeester van Uithoorn niet alleen om het behoud van dat ene monument en daarmee klaar. In zijn ogen gaat het er ook om dat dat oude huisje er niet voor niets staat, dat er een heel verhaal achter zit.

Geen grote thema’s

,,Toch zijn erfgoed en archiefzorg geen grote thema’s in het gemeentelijk beleid van Haarlemmermeer. Maar het zou goed zijn als ten gevolge van de fusie dit verandert. In de nieuwe cultuurnota zal dit een onderwerp moeten zijn. Er wordt nu nog te veel ‘binnen de Ringvaart’ gedacht. Maar van bijvoorbeeld de forten van de Stelling van Amsterdam kan nog meer een stimulans uitgaan voor het ervaren van de geschiedenis”, laat Hoes via InforMeer weten.

Positie bepalen in het leven

Geschiedenis betekent voor Heiliegers dat het de gemeenschap kan helpen met het bepalen van ieders positie in het leven. De oud burgemeester van Haarlemmerliede en Spaarnwoude is er bijvoorbeeld trots op dat zijn grootouders de Haarlemse blikfabriek ooit zijn gestart.

Ondernemingsdrang

,,Daaraan ontleen ik een soort ondernemingsdrang waar ik zelf veel aan heb in mijn leven. Kennis van het verleden is van belang om als mens keuzes te kunnen maken. De overheid kan daar een stimulerende rol in spelen. Met erfgoed, cultuur en kunst kunnen we de samenleving versterken”, zegt Heiligiers.

Verklaring

Het is een verklaring waar hij zijn passie voor kunst, cultuur en erfgoed heeft gekregen. Zelf zegt Heiliegers dat hij dit ook heeft gekregen in de periode dat hij als raadslid en later ook wethouder van Haarlem is geweest. Van 2008 tot 2012 heeft de oud burgemeester van de voormalige gemeente Haarlemmerliede en Spaarnwoude ook cultuur in zijn portefeuille gehad.

Ondergedompeld

Heiliegers heeft zoals hij het zelf zegt, er zichzelf in ondergedompeld. De ervaringen heeft hij weer genomen in zijn periode als burgemeester van Haarlemmerliede en Spaarnwoude. ,,Haarlem is een openluchtmuseum, zeker als je het met Uithoorn of Haarlemmermeer vergelijkt”, zegt Heiligers.

Bezuinigen op cultuur

Heiliegers vindt het bezuinigen op cultuur zoals een gemeente als Uithoorn dat doet geen goed idee. ,,Uithoorn heeft een boeiende, lange geschiedenis met de proosdij van Sint Jan de Doper (ook wel Schanskerk), de Amstel die hier ontspruit, de Stelling van Amsterdam”, vertelt Heiliegers.

Terug naar de middeleeuwen

De geschiedenis van de verschillende kernen van waaruit Uithoorn bestaat gaat volgens Heiliegers terug tot de middeleeuwen. ,,Op 10 februari 2020 vieren we ons 200 jarig bestaan als zelfstandige gemeente. Tegelijk bemerk ik een grote mate van bescheidenheid als het gaat om het eigen verleden. Dat is prima, maar: wees ook trots op je eigen geschiedenis en doe er wat mee!”, vertelt hij.

Geschiedenis

De oud burgemeester van Haarlemmerliede en Spaarnwoude krijgt bijval van Hoes. Hij heeft op school naast Nederlands, geschiedenis ervaren als een heel leuk vak. Dat ligt volgens Hoes in het verklarende karakter van het vak. Hoes vindt dat je ervan kunt leren hoe de wereld in elkaar steekt.

Eigen familie begrijpen

Op die wijze heeft Hoes geleerd zijn eigen familie te begrijpen. ..Thuis heb ik dozen vol met oude spullen en documenten van mijn familie waar ik soms uren in rond kan snuffelen. Dat zit in me. Ik wil altijd weten wat mensen beweegt, waarom ze doen wat ze doen, waar ze ‘vandaan’ komen”, vertelt hij. Zonder die geschiedenis kan volgens de oud burgemeester van de gemeente Haarlemmermeer niemand de mensen helemaal begrijpen. ,,Nu ik daarover nadenk … Door dit interview te geven leer ik mezelf weer iets beter kennen”, zegt hij lachend.

Eigen familiegeschiedenis

Van zijn eigen familiegeschiedenis heeft Hoes geleerd, dat zijn familie zich altijd betrokken heeft getoond bij anderen. Hij noemt daarbij dat zijn familie dienend hebben willen zijn, anderen een steuntje in de rug willen geven en als laatste maatschappelijke betrokkenheid willen tonen.

Dankzij de hulp van anderen

,,Andersom, heeft mijn Joodse moeder de oorlog kunnen overleven dankzij de hulp van anderen, door onder te duiken. Evenals haar ouders. Ik ben me bewust van de wederkerigheid hiervan en voel de verantwoordelijkheid om zelf anderen te helpen en mij als bestuurder in te zetten voor de samenleving”, vertelt Hoes.

Archiefzorg

Hoes en Heiliegers onderstrepen het belang van archiefzorg. Nu al bevindt het overgrote deel van de gemeentelijke archieven van Haarlemmermeer zich in het Noord-Hollands Archief. Ook de archieven van Uithoorn liggen op deze plek.

Op termijn

Op termijn zal ook de rest van de polderarchieven in dit archief terecht komen. ,,Natuurlijk spelen bij de overdracht van onze archieven kostenoverwegingen een rol,” zegt Heiliegers. ,,De centrale archivering in het Noord-Hollands Archief is voor Uithoorn effectief en efficiënt. Dankzij de digitalisering is de ontsluiting van de archieven in het Noord-Hollands Archief enorm toegenomen”, zegt de huidige burgemeester van Uithoorn.

Angst

Angst voor de afstand tussen burgers en de archieven bij de overplaatsing van archiefmateriaal naar bijvoorbeeld het Noord-Hollands Archief, hebben beiden niet. Volgens Hoes kan de fysieke nabijheid van archieven zeker belangrijk zijn, maar dankzij de digitalisering is het mogelijk om op bijvoorbeeld het gemeentehuis een voorportaal te realiseren, waar mensen de archieven online kunnen raadplegen. ,,In de omgeving van de mensen zelf moet de nieuwsgierigheid als eerste gewekt worden. Maar de kunst is wel om ook de oudere generatie, die misschien niet zo handig is met computers, hierbij de betrekken”, zegt Hoes.

Trots

Heiliegers knikt. Als voorbeeld noemt hij het Museum Cruquius met het oude stoomgemaal als bewijs van historisch erfgoed. ,,Dat is zo’n plek waar de belangstelling voor de geschiedenis kan ontstaan. In Uithoorn hebben we het Rechthuis (gebouwd eind achttiende eeuw). Iedere keer als ik daar binnenkom besef ik dat op die historische grond recht werd gesproken”, vertelt de burgemeester van Uithoorn.

Dergelijke locaties

Heiliegers denkt dat dergelijke locaties kunnen helpen om de belangstelling van de burgers voor de geschiedenis van hun omgeving op te wekken. ,,Het is wat Onno zegt: de meeste mensen leven vooral in hun straat, in hun buurt. Dáár willen ze dat het goed is. Maar ook dan kan erfgoed een rol in spelen”, vertelt hij.

Gerrit Rietveld

Heiliegers noemt de kerk van Gerrit Rietveld in Uithoorn. Het is de enige kerk die Rietveld ooit in Nederland heeft gebouwd. De kerk waar de burgemeester op doelt, is De Hoeksteen uit 1965. ,,Dat kerkgebouw heeft een nieuwe bestemming gekregen, zodat er nu films, concerten, bijeenkomsten enzovoort georganiseerd kunnen worden. De mensen zijn daar trots op”, vertelt Heiliegers.

Thamerkerk

Daarnaast noemt Heiliegers de Thamerkerk in zijn gemeente. Het wekt onmiddellijk de belangstelling van Hoes die via zijn smartphone op Google naar de Thamerkerk zoekt. Als hij die vindt, laat hij weten dat hij de kerk erg mooi vindt. Hoes merkt ook nog op dat deze in 1835.is gebouwd.

Maatschappelijke functie

Heiliegers heeft samen met zijn gemeente zich sterk gemaakt om deze kerk een nieuwe maatschappelijke functie te geven. De gemeente Uithoorn heeft zich gerant gesteld voor die investering, omdat volgens Heiliegers de samenleving daarom heeft gevraagd.

Icoon

,,Deze kerk is voor Uithoorn een icoon. Nu is het een cultureel centrum waar je kunt trouwen, een feestje geven, enzovoort. En wat ik ook vermeldenswaardig vind is de Kwakelse kermis. Immaterieel erfgoed noem ik dat … Van groot belang bij de binding van de inwoners in het dorp De Kwakel”, zegt Heiliegers.

Jongere geschiedenis

In tegenstelling tot Uithoorn heeft de Haarlemmermeerpolder een aanzienlijk jongere geschiedenis. Hoe met het het historisch besef gesteld is, legt Hoes uit doordat de gemeente daar een thema van heeft gemaakt. Dat thema is om de mensen mee te nemen in het verhaal van de polder.

Karakteristiek

Karakteristiek voor Haarlemmermeer zijn volgens Hoes ondernemerschap en hard werken. Ook soberheid speelt een rol bij deze karaktereigenschap. Iets waar volgens Hoes de invloed van de protestantse kerk uit blijkt. ,,In dit gebied bestond ooit grote armoede. Hier heerst geen Bourgondische sfeer zoals in het zuiden, waar ik vandaan kom. Voordat ik hier waarnemend burgemeester werd (in 2017) heb ik me dat niet gerealiseerd. Maar misschien juist omdát ik er niet van op de hoogte was, heb ik die specifieke eigenschappen wel kunnen herkennen”, zegt Hoes.

Stadscentrum van Hoofddorp

Hij memoreert aan de nieuwbouwplannen voor het stadscentrum van Hoofddorp. “Dat zullen grote, moderne, strakke gebouwen worden,” verwacht hij. “Maar de contramal daarvan kan juist de geschiedenis zijn. De 31 kernen van Haarlemmermeer moeten meer zichtbaar worden”, vertelt Hoes.

Oude landschappelijke structuren

Bij de aanleg van nieuwe wijken wordt volgens Hoes gelukkig al altijd rekening gehouden met oude landschappelijke structuren. ,,Historisch beeldmateriaal speelt daarbij een belangrijke rol. Uitbreidingen worden om de oude dorpen heen gebouwd”, vertelt de voormalige burgemeester van Haarlemmermeer.

Aansluiting

Hoes zegt dat er aansluiting wordt gezocht bij het polderlandschap van Haarlemmermeer. ,,Iedereen is trots op dit traditionele lijnenlandschap. Ik ben gaan houden van dit gebied. Erfgoed hebben we nodig om een compleet mens te zijn. Zonder wordt het leven kil. Erfgoed kan ons uitdagen om te vernieuwen”, zegt Hoes.

Bron: Noord-Hollands Archief

'
article
88720
Samenleving versterken met erfgoed, cultuur en kunst
Oud burgemeester Onno Hoes van Haarlemmermeer en Pieter Heiliegers tegenwoordig burgemeester van Uithoorn zeggen dat
https://haarlemmermeer.nieuws.nl/nieuws/88720/samenleving-versterken-met-erfgoed-cultuur-en-kunst/
2019-07-30T19:30:30+01:00
https://cdn.nieuws.nl/media/sites/135/2019/06/13103928/Wim-Meijer-Fotografie_IMG_5658_small-915x518.jpg
cultureel erfgoed, cultuur, erfgoed, kunst, Onno Hoes, Pieter Heiliegers, samenleving, samenvoeging gemeenten
Headlines